HEMEN ARAYIN RANDEVU AL

MENÜ

Kadınlarda Menstrüasyon Komplikasyonları

Kadınlarda Menstrüasyon Komplikasyonları

18.09.2018

Dünya Sağlık Örgütü sağlığı, bedensel, sosyal ve ruhsal yönden tam iyilik hali olarak tanımlamaktadır. Kadın; yaşam döngüsü çerçevesinde anne rahminden başlayarak, çocukluk, ergenlik, erişkinlik, yaşlılık gibi farklı dönemlerden geçmekte ve bu dönemlerden her birinde bir takım fiziksel, ruhsal ve sosyal farklılıklar yaşamaktadır. Yaşanılan bu farklılıklar, kadınların üretkenliklerini ve yaşam kalitelerini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Günümüzde ergenlik ve sonrası erişkin kadınların iş hayatını en çok etkileyen fiziksel durumlardan biri menstrüasyon (mens-regl-adet) ve buna bağlı oluşan fizyoljik değişikliklerdir. Bu yazımda kısaca bunlardan bahsedeceğim.

PMS (Premenstrüel Sendrom): Mens öncesi yaşanan biyolojik, psikolojik ve sosyal belirtilerin eşlik ettiği psiko-hormonal bir durumdur. Hala günümüzde hastalık mı yoksa fizyolojik değişikliklere bağlı geçici bir sendrom mu olduğu tartışma konusudur. PMS semptom kompleksinin nedeni tam olarak bilinmemektedir, günümüzde yumurtalığın normal fizyolojisinin bu durumda uyarıcı olduğu düşünülmektedir. Tanımlamada belirtilerin, tekrarlayan iki adet döneminde ve adet başlangıcından 10-15 gün önce başlamış olması, adet dönemi ve sonrası 7 gün tamamen şikayetsiz geçmiş olması gereklidir. Bu şikayetler duygu-durum değişiklikleri (anksiyete-depresyon vb.), şişkinlik, memede hassasiyet, uykusuzluk, yorgunluk, günlük aktivitelere ilgi azalması, sıcak basmaları, iştah değişiklikleri, konsantrasyon zayıflığı olarak karşımıza çıkabilmektedir. Hastalar bazı şikayetlerini normal sayıp minimize eder ve bu biz sağlıkçıların tanı ve tedaviye gitmesini zorlaştırır. Bu durumdan şikâyetçi olan hasta iki ardışık semptomatik siklusu boyunca tüm şikayetlerini kayıt eder ve bu şekilde doktor başvurusunda bulunursa tanı ve tedaviye gitmek doktor açısından daha kolay olucaktır. Tedavisi semptomların ciddiyetine bağlı olarak planlanır.

Bazı kadınlarda yeme alışkanlıklarının değiştirilmesi, kafein, alkol, tütün, çikolata ürünlerinin kısıtlanması, karbonhidrattan zengin az ve sık öğün alınması, tuz tüketiminin kısıtlanması, stress faktörlerinin kaldırılmasına yönelik hayat biçimi, yoga ve pilates gibi egzersizlere başlanması semptomları iyileştirebilmektedir. Ciddi vakalarda ileri farmakolojik tedaviler gerekmektedir. Günümüzde artık ovulasyon dediğimiz yumurtlamanın baskılanması yönünde oral kontraseptif kullandırılmasının çok etkili olmadığı görülüp bu tedavi artık kullanılmamaktadır.

Mastodini-Mastalji: Memenin damarlarındaki dönemsel kan birikimi ve ödeme bağlı ağrılı ve şiş olması halidir. Tipik olarak adet öncesi dönemlerde ve PMS’li kadınlarda yaygın bir semptomdur. Hasta ilk kez kendinde böyle bir ağrı hissediyorsa öncelikle meme muayenesi ve ultrasonografi yaptırmalıdır. Genellikle yüksek hormonal aktiviteye bağlı oluşmaktadır. Tedavisinde meme desteği kullanılması, kahve, çikolata, çay, kola gibi metilksantin içeren gıdalardan ve nikotinden kaçınılmasını önermekteyiz. Doğum kontrol hapları, bazı bitkisel ilaçlar ve topikal dediğimiz sürülebilen ağrı kesici kremler sınırlı olarak fayda sağlayabilmektedir. Kronik vakalarda geçici menopoz sağlayan yüksek düzeyli hormonal ilaçlar ile tedavisi başarılı olmaktadır.

Dismenore (Ağrılı Menstrüasyon): Her kadın adet döneminde hafif rahatsızlık hisseder, dimenore tanımı kadının mens döneminde günlük hayatını ve aktivitesini engelleyecek ve ilaç kullanmasını gerektirecek kadar şiddetli ağrı hissetmesidir. Tipik olarak ağrı mensin ilk gününde olur, genellikle kanamanın başladığı zamanla ilişkildir, kanamanın ikinci gününe kadar ağrı sürmeyebilir. Bulantı, kusma, ishal ve baş ağrısı bu duruma eşlik edebilir. Nedeni olarak kanda prostoglandin dediğimiz aracı seviyelerinin bu hastalarda normale göre daha yüksek olduğu tesbit edilmiştir. Anneden kızına geçiş sıkça görülmekte ve bundan dolayı kızlar ilk adetini görmeden önce menstrüasyon konusunda ebeveynler, doktorlar, öğretmenler tarafından doğru bilgilendirilmelidir. Tanı ve tedaviye yönelirken bizler hastamızın kendi hikayesini detaylı olarak anlatmasını isteriz. Ağrı ne zamanlar oluyor? Hasta ağrısı olduğunda ne yapıyor? Başka semptomları var mı? Doğum kontrol hapları ağrısını arttırıyor mu yoksa azaltıyor mu? Bu soruların cevabını hasta doktoruna detaylı olarak anlatmalıdır.

Jinekolojik muayene ile sıklıkla eşlik eden endometriozis dediğimiz halk arasında çikolata kisti gibi ek patolojik durumun olup olmadığı ayırt edilir. Ek bulgu saptanmamış ise hafif vakaların tedavisinde sürekli sıcak uygulama, NSAİ, kodein veya diğer güçlü analjezikler kullanılabilmektedir. Kronik vakalarda antiprostaglandinler, oral kontraseptifler ile tedavi başarılı olmaktadır. Bir kısım az sayıda vakada medikasyona cevap alınamayıp, cerrahi olarak rahime giden sinirlerin kesilmesi işlemi yapılabilmekteyiz. Tedaviye dirençli çok muzdarip olan ve doğum zürecini tamamlamış hastalarımızda nadiren histerektomi dediğimiz rahimin alınması ameliyatı gerekebilmektedir.

Anormal Uterin Kanama: Anormal menstrüel kanama, gebelik, sistemik hastalık veya kanser gibi diğer nedenlerin belirtisi olabilir. Tanı ve tedavisi jinekolojinin en zor problemlerinden birisidir. Hasta kanamanın vajinal, rektal veya idrar kanalı dediğimiz üretradan mı olduğunu ayırt edemeyebilir. Bundan dolayı farklı bir kanam peryodu ile karşılaşan hasta mutlaka jinekoloğa başvurmalıdır. Anormal uterin kanamalar; yoğun ve uzamış (menoraji), normalden az (hipomenore), ara kanama (metroraji), çok sık aralıklarla (polimenore), düzensiz ve sık aralıklı (menometroraji), normalden daha seyrek veya uzun aralıklarla (oligomenore), cinsel temas sonrası (postkoital) kanama şeklinde sınıflandırılır. Kanamanın birçok nedeni kişinin anlattığı hikaye ile çoğu kez öngörülür. Kişi kanamanın miktarını, süresini, ara kanama miktar ve süresini not etmelidir.

Kişi gebelik şüphesi varsa bunu doktora mutlaka bildirmelidir. Biz doktorlar bu şikayetle gelen hastalarımızın ayrıntılı olarak hikayesini dinledikten sonra jinekolojik muayene, smear testi (rahim ağzı hücre incelemesi), laboratuvar testleri ve pelvik ultarsonografik inceleme, yine nedene yönelik endometrial biyopsi, histereskopi gibi ek tanı yöntemlerini kullanabilmekteyiz. Eğer patolojik nedenler (ör. myom, kanser vb) ekarte edilirse ve acil hayatı tehtid eden bir kanama yoksa hasta hormon preparatları ile tedavi edilebilir. Myom gibi nedenlerde hasta doğurma potansiyelinin korunmasını istiyorsa sadece myomun çıkarılması ameliyatı yapılmaktadır. Artık günümüzde bu operasyon standart olarak laparoskopi dediğimiz kapalı yöntem ameliyatlar ile yapılmaktadır. Yine duruma göre günümüzde levonorgestrel içeren RİA (rahim içi araç-hormonlu spiral) uygulaması ile birçok hastamız ağızdan alınan ilaç kullanımı veya cerrahi tedavi seçeneğinden kurtulmaktadır.

Anormal kanamada patolojik nedenler ekarte edilince karşımıza çıkan tanım Disfonksiyonel Uterin Kanama’dır. Bu durumun sebebi hormonal aksın bozulması ile ortaya çıkan yumurtlama problemleridir. Bu kanamalar en sık doğurgan yaşların başı ve 40 yaş üzerinde görülür. Tedavide patolojik olasılıklar dikkatle ekarte edildikten sonra yapılır. Birçok tedavi rejimi olmakla beraber hepsi ağızdan veya serumla damardan yapılan hormon replasmanı ile çözümlenmektedir.

Postmenopozal Kanama: Bu kanama orta yaşlı kadınlarda 12 aylık adet görmeme (amenore) sonrası olan kanama olarak tanımlanabilir. Menapozun tanımlanmasında FSH hormonunun 30 mIU/mL’in üzerinde olması güçlü bir bulgudur. Bu dönemde olan kanamalar kesinlikle hafife alınmaması gereken ve altında önemli patolojik nedenlerin olabileceği kanamalardır. Patolojik bulgular daha muhtemel olsa da diğer medikal nedenlere bağlıda olabilmektedir. Postmenopozal kanama ile karşılaşılınca vakit geçirmeden jinekolojik muayene olmanızı öneriyoruz.

Tüm sağlık problemlerinde erken tanı ve tedavinin her zaman en önemli basamak olduğunu hatırlatalım, bundan dolayı bayanlara tavsiyem hiçbir şikayetiniz olmasa dahi lütfen senede bir jinekolojik muayenenizi olun ve rutin smear testinizi yaptırın. Doğanın döngüsünde merkez olan kadınlarımızın günü kutlu olsun. Sağlıklı ve emniyetli uçuşlar dilerim.